Pingjum (Penjum)

Pingjum (Fries: Penjum) is een dorpje in de gemeente Wonseradeel (Wûnseradiel), provincie Friesland (Nederland) en telt ongeveer 670 inwoners (2004).

Het dorp ligt iets ten oosten van de plaats waar de Afsluitdijk de Friese kust bereikt, dichtbij de plaatsen Harlingen, Witmarsum, Wons en Zurich. Een deel van de huizen van Pingjum is in gebruik als recreatiewoning.

Geschiedenis

Pingjum is ontstaan aan de Marne, een oude zeearm van de Waddenzee. Het gebied werd waarschijnlijk voor het begin van de jaartelling al bewoond. Toen in de 19e eeuw de terp werd afgegraven, werd een Romeins beeldje van de god Mercurius gevonden. De naam Pingjum is herleidbaar tot Penningaheem, dat ‘plaats van Penninga’ betekent. Op een lijst uit 1270 wordt al een kerk te Pingjum genoemd. Aan het eind van de 15e eeuw werd het dorp verschillende malen geplunderd en gebrandschat, en in 1500 werd een nieuwe kerk gebouwd. In 1524 werd Menno Simons hier aangesteld als vicaris.

Toen in de nacht van 3 op 4 februari 1825 de Friese zeedijken doorbraken tijdens een vliegende westerstorm, bleef Pingjum gespaard dankzij een dijk rond het dorp, de Pingjumer Gulden Halsband. Op 16 april 1945 begon in Pingjum een hevig gevecht tussen het Canadese Eerste Leger, en een groep Duitse scherpschutters die de aftocht van Duitse troepen over de Afsluitdijk moesten beveiligen. Er vielen 39 slachtoffers, onder wie 6 burgers en 1 Canadees.

De Fermanje te Pingjum

Een van de mooiste en meest karakteristieke schuilkerkjes van ons land is wel de Fermanje (vermaning) te Pingjum. Het bouwjaar van de kerk is niet exact bekend, maar hoogstwaarschijnlijk dateert de kerk van vlak na 1600. Vanaf de straatkant valt zo op het eerste oog niets bijzonders te zien aan het rijtje woonhuizen. Maar achter de karakteristieke kosterswoning ligt het fraaie schuilkerkje. De inrichting is zeer eenvoudig. Banken rondom voor de broeders, stoelen in het midden voor de zusters, een preekstoel en ook een lezenaar voor de voorzanger. In 1983 zijn kerk en woonhuis geheel gerestaureerd waarbij er naar gestreefd is zoveel mogelijk de oorspronkelijke situatie te handhaven.

Het doopsgezinde schuilkerkje van Pingjum wordt door Mennonieten uit de gehele wereld bezocht. In het kerkje wordt een diaserie over het leven van Menno Simons vertoond.

Pingjum. Fotografie: Henk Brinkman / Streekmedia - Press4All

Bekende Pingjumers

• De wiskundige Obbe Sickes Bangma is hier geboren.
• De Friese cabaretier Rients Gratama woonde gedurende zijn jeugd in Pingjum.
• De oud-schaatser Jan Ykema is woonachtig in Pingjum.